Feeds:
Berichten
Reacties

Celebrities_Without_Makeup_01

Hilary Duff

Celebrities_Without_Makeup_02

Jennifer Lopez

Celebrities_Without_Makeup_04

Calista Flockhart

Celebrities_Without_Makeup_09

Kate Moss

Celebrities_Without_Makeup_12

Madonna

Celebrities_Without_Makeup_14

Brooke Shields

Celebrities_Without_Makeup_23

Pamela Anderson

Celebrities_Without_Makeup_29

Sharon Stone

Celebrities_Without_Makeup_47

Heather Locklear

Digitaal bewerkte reclamefoto’s zijn erg schadelijk voor het zelfbeeld van jonge meisjes én jongens. Dat stellen maar liefst 44 wereldvermaarde professoren en psychologen. Met wetenschappelijk bewijs in de hand eisen ze in Groot-Brittannië een totaal fotoshopverbod in advertenties gericht op min-16-jarigen. “Ze promoten een onbereikbaar ideaal en leiden tot eetstoornissen. Zelfs meisjes van vijf jaar voelen zich al te dik,” luidt het.

Kim Clemens (De Nieuwe Gazet, 10/11/09)

De hang naar onrealistische perfectie, wordt steeds problematischer. Vorige maand nog kreeg modehuis Ralph Lauren een storm van protest over zich heen omwille van twee extreem bewerkte foto’s, waarop de taille van de modellen was uitgedund tot de breedte van een soepstengel en de heupen smaller waren dan het hoofd.

madonna-photoshop na

Madonna, voor en na de fotoshopbewerking

Vaak zijn de aanpassingen echter veel onduidelijker waardoor de meisjes niet beseffen dat ze om de tuin worden geleid. Rimpels en puistjes vervagen, vetrolletjes smelten weg en de gezichten van de modellen worden perfect symmetrisch.

Onrealistisch

Twee academici van de universiteit van Sussex en West of England waarschuwen nu in een paper voor de verregaande effecten van de bewerkte reclamefoto’s. Maar liefst 42 Amerikaanse, Britse en Australische wetenschappers ondertekenden het pamflet voor minder fotoshop.

 “De beelden tonen ultradunne, digitaal aangepaste vrouwen, een onbereikbaar en onrealistisch ideaal. Ze leiden bij meisjes en vrouwen tot frustraties, extreem diëten, eetstoornissen als anorexia en boulemie, plastische chirurgie en fitnessobsessie. De grote meerderheid van de tienermeisjes kampt zo met problemen als depressie, stress, schuldgevoelens, schaamte en onzekerheid.”

Volgens de paper is zelfs bij meisjes tussen 5 en 7 jaar oud vastgesteld dat ze hun lichaam lelijker vinden en magerder willen zijn na het zien van reclamefoto’s of dunne poppen. Ook jongens blijven niet onberoerd. “De spieren van een model worden overdreven, waardoor jongens naar spierbevorderende middelen grijpe, zoals steroïden en andere supplementen. Ze kampen met depressie, angst, seksuele ontevredenheid en een laag zelfbeeld.”

Nieuwe spelregels

De paper is ingediend bij de Britse reclameregulator ASA, die volgens de specialisten dringend de spelregels voor fotoshop dient vast te leggen. De foto’s moeten verplicht een waarschuwing meekrijgen, vergelijkbaar met die op een pakje sigaretten, die aangeeft dat ze bewerkt zijn. Advertenties gericht op kinderen jonger dan 16 moeten zelfs helemaal fotoshop-vrij zijn, luidt het.

De roep voor een beteugeling van fotobewerking wordt in Groot-Brittannië politiek gesteund door de liberale democraten. Eind september diende in Frankrijk het parlementslid Valrerie Boyer ook al een wetsvoorstel in om een fotoshop-vermelding verplicht te maken. De motie kon op de bijval van 50 Franse politici rekenen.

original

Jessica Alba, voor en na

De reclamesector zelf is niet zo wild van het idee. “Er zijn al zo veel regeltjes, een vermelding gaat volgens mij te ver”, zegt Peter Ampe, creatief directeur bij Duval Guillaume. “Ik ben wel voorstander van meer realisme. Wij kiezen voor échte mensen in onze campagnes en gaan heel spaarzaam om met fotoshop. Eigenlijk gebruiken wij het vooral bij landschappen, om het gras groener te maken. Anderen drijven het soms tot in het belachelijke door, zodat de meisjes geen huidtextuur meer hebben en de modellen zichzelf niet meer herkennen. Studies als deze zijn goed om die ballon te doorprikken en de mensen te sensibiliseren.”

before_after

Cassie%20Before%20&%20After

Het Feministische eZineGezondheid

Westerse vrouwen leven in een tijdperk waarin het slanke lichaam heilig is. Als je de vrouwentijdschriften doorbladert, merk je dat heel wat rubrieken gewijd zijn aan afslankingskuren en work out technieken. Uiteraard wordt de boel opgefleurd met foto’s van hyperslanke godinnen (die begeerd worden door een sliert van smachtende adonissen). Met dit artikel willen we duidelijk maken dat onze cultuur via die plaatjes in de media een ongezonde levensstijl en een negatief lichaamsbeeld promoot.

De tijden veranderen: wat vandaag mooi is, is morgen weer lelijk”

In de jaren 1800 werd de Rubensiaanse vrouw in de meeste westerse landen gezien als het summum van schoonheid. Tot in de vroege jaren 1900 waren ronde vrouwelijke vormen een teken van gezondheid en voorspoed.

This painting, The Three Graces, done by artist Pieter Pauwel Rubens in 1639, shows what he thought was the ideal female form.

Even later geraakten die wulpse rondingen van vrouwen in diskrediet. Het nieuwe ideaal van de jaren 1920 was de hyperslanke, kortharige en vlotte ‘flapper’ (letterlijk vertaald ‘bakvis’). Volgens Featherstone (1982) creëerde de consumptiecultuur aan de hand van mode-, cosmetica-, film- en reclamecampagnes een nieuw soort mens. Mannen en vrouwen gingen op dieet en sport werd een populaire vrijetijdsbesteding die in het teken stond van een gezonde levensstijl. Volgens Kendall (1999), “was slank zijn het nieuwe symbool voor rijkdom. De foto hieronder is een afbeelding van een ‘flapper’. Commerciële advertenties begonnen duidelijk hun stempel te drukken op de opvattingen die er heersten over het ideale vrouwelijke lichaam.

In de jaren 1950 werd Marilyn Monroe het prototype van de vrouw met het ideale lichaam. Volgens de criteria van ons slankheidsideaal zou ze vandaag hopeloos door de mand vallen als té dik en té rond .

In de jaren 1960 werd de gamine-look gepopulariseerd door supermodel Twiggy Lawson. Het was de eerste keer in de geschiedenis dat een vrouw met ondergewicht dé norm werd voor het ideale vrouwenlichaam.

 In de jaren 1970 begon zangeres Karen Carpenter aan haar gevecht met anorexia nervosa. Ze stierf in 1983 aan een hartstilstand ten gevolge van haar ziekte. Na dit tragische verlies begon Amerika meer aandacht te besteden aan eetstoornissen

Volgens Kendall (1999), beklemtoonde de aerobic-hype van de jaren 1980 opnieuw het belang van een fit lichaam voor vrouwen. Jane Fonda was één van de grote boegbeelden van deze fitness-rage (onverantwoord eigenlijk, want later gaf ze toe dat ze met regelmatige tussenpozen aan anorexia leed, een vrouw met een eetstoornis werd dus het icoon voor een levensstijl). Wiseman, Mosimann & Ahrens (1992) vergeleken de lichaamsmaten van  Playboy fotomodellen (1979-1988) en kandidaten voor de Miss America verkiezingen (1979-1985). De onderzoekers hielden ook 6 populaire vrouwentijdschriften tegen de het licht (Harper’s Bazaar, Vogue, Ladies Home Journal, Good Housekeeping, Women’s Day, en McCall’s). Daaruit bleek dat het aantal rubrieken over dieetvoeding en gewichtscontrole hand over hand toenam. De vrouwen in de advertenties werden alsmaar dunner en dunner. Heupen en borsten smolten weg, terwijl de lengte van het vrouwelijk ideaal gestaag de hoogte inging. 69% van de fotomodellen en 60 % van de kandidaten voor Miss America zat 15% onder het lichaamsgewicht dat normaal en gezond was voor hun leeftijd en lengte.

Volgens de medische wereld is een lichaamsgewicht dat 15% onder het gezonde gemiddelde ligt één van de belangrijkste kenmerken van anorexia nervosa. Maar dat weerhield de tijdschriften er niet van om nog meer aandacht te besteden aan afslankingskuren en de fitnessrage. Vrouwen moesten niet gewoon slank zijn, ze moesten hyperslank zijn. Ze werden geacht honger lijden en intensief te sporten. Zo werkten media-boodschappen eetstoornissen in de hand. Let wel, deze studie werd uitgevoerd in 1992, maar vandaag zet die trend zich nog sterker door. De ideale vrouw is dus niet alleen graatmager, ze is ook fysiek fit. Ze zit strak in haar vel zonder overdreven gespierd te zijn. Het plaatje hieronder (1988) illustreert hoe een vrouw er in dat tijdperk behoorde uit te zien.

Hieronder ziet u de cover van het mei-nummer van Harper’s Bazaar (2002) die sterk gelijkt op de covers van Cosmopolitan anno 1988. Beide modellen zijn ontzettend slank en gespierd. Lichaamsvet is hen blijkbaar vreemd. Het onbereikbare beeld van de superslanke vrouw is dus sinds de late jaren 1980 niet zo sterk veranderd.

Het volgend plaatje geeft je een idee van wat er vandaag van het vrouwelijk lichaam verwacht wordt. Het illustreert perfect hoe mager het vrouwelijk ideaal is geworden. (Kijk maar eens naar haar geprononceerde heupbeenderen). Doordat de media vrouwen constant bombarderen met dit soort plaatjes is dit lichaamstype het na te streven ideaal geworden in onze cultuur. ‘Veel vrouwen voelen zich slecht in hun vel omdat zij hun lichamen constant vergelijken met die van deze gestroomlijnde modellen in de populaire tijdschriften, soaps en films.

Lichaamsontevredenheid en lichaamsbeeld

De meeste vrouwen die ik ken balen van hun lichaam. Volgens een goed ingelichte bron is in het westen 80% van de vrouwen ontevreden met het lichaam dat ze van moedertje natuur hebben gekregen (Katz, 2004). Ik hoor vrouwen vaak klagen dat hun heupen, bipsen en buiken té dik zijn. De media hebben hun werk dus goed gedaan. Rond heupen, bipsen, buiken stapelt zich inderdaad het meeste vrouwelijke vet op. En vrouwen werken zich te pletter om de expansiedrang van deze lichaamsdelen in te tomen. Markula (1995) wijst er op dat deze lichamelijke ‘probleemzones’ nu net de attributen zijn die ons als vrouw identificeren: ronde buikjes, bredere heupen, de taille, de onderarmen (p. 285). Waarom doen vrouwen zo hun best om hun vrouwelijke karakteristieken weg te werken? Volgens onderzoekers is dat nogal wiedes, omdat de modellen van vandaag meer op jonge mannen lijken dan op vrouwen. Een kokervormig lichaam, met smalle heupen en geprononceerde spieren zijn vandaag de hebbedingen om als een succesvolle powerrrrgrllll furore te maken. (Markula, 1995). Maar de meeste vrouwen zijn zo niet ‘geschapen’. Ze moeten zichzelf geweld aandoen om aan dit beeld te beantwoorden, en als dat dan niet lukt geraken ze gefrustreerd. Ze krijgen een negatief of verstoord lichaamsbeeld en het hek is van de dam. Ons lichaamsbeeld wordt – in een notendop – gevormd door de manier waarop we naar ons lichaam kijken. Wat vinden we zelf van onze uiterlijke verschijning, lichaamsafmetingen, lichaamsvorm en hoe denken we dat andere mensen deze persoonlijke attributen beoordelen. Met al die plaatjes van gratenpakhuizen in de media is het moeilijk voor vrouwen om in vrede te leven met hun lichaam. Toch kunnen de meeste vrouwen er niet omheen dat ze dit culturele ideaal nooit zullen bereiken omdat maar 2% van de westerse vrouwen zo slank is als de fotomodellen uit de tijdschriften (Katz, 2004). Volgens betrouwbare statistieken is de gemiddelde lengte van de Belgische vrouw 1m64,5 terwijl het gemiddelde gewicht schommelt rond de 66,7 (voor Nederland is dat respectievelijk 1m68,3 en 69,8) (Cijfers fgov 2005). De hedendaagse fotomodellen wegen gemiddeld 23% minder dan die stevig gebouwde modale vrouw.

Diëten

Het Sonja Bakker dieet, het Dokter Atkins dieet, we worden met afslankingkuren en -producten om de oren geslagen. De Verenigde Staten investeert jaarlijks ongeveer 40 miljoen dollars in de dieetindustrie (Spake, 2004). En Europa moet daar nauwelijks voor onderdoen. Het oeroude christelijke adagium: “alleen wie zich uit de naad werkt, kan bogen op succes” ligt daaraan ten grondslag. Dus moeten we ons best doen om op de juiste manier te eten, te sporten, te lijden. Alleen dan komt dat ideale lichaam binnen ons bereik.

Vooral vrouwen liggen in de vuurlinie van de dieetindustrie. “Als je genoeg geld hebt en een op maat gesneden dieetprogramma kan je zelf ook een slank en stevig lichaam krijgen”, schreeuwen de advertenties in de vrouwenblaadjes. Veel vrouwentijdschriften zoals Shape, Self, Weight Watchers, Health, Fitness, Yoga Journal sprongen mee op de kar van dit welness ideaal. Met het perfecte lichaam, krijg je ook de perfecte job, de perfecte man, de perfecte kinderen, houden zij je voor.

Meer dan 40% van de vrouwelijke tieners gaat te rade bij tijschriften om informatie op te doen over de nieuwe trends inzake gezondheid en afslankingskuren en 60% van de vrouwelijke tieners raadpleegt op regematige basis een modetijdschrift. Dit verklaart wellicht waarom 91% van de vrouwelijke studenten aan de universiteit ooit in hun verleden op een dieet stond in de hoop gewicht te verliezen. Maar niet alleen de universiteitsstudenten zijn de pineut. Ook 51% van de meisjes van negen tot tien geeft aan dat ze zich beter voelen als ze op hun voeding letten. (Spake, 2004).

Voor de meeste vrouwen is het nochtans een illusie dat de afslankingstips in de blaadjes voor blijvend gewichtsverlies zullen zorgen. Onderzoek wees uit dat gewicht dat je kwijtspeelt dankzij een dieetprogramma, er even snel weer bijkomt. En vaak is die gewichtstoename zelfs groter dan het gewicht dat er tijdens de vastenkuur afging. Dat is het beruchte jo-jo effect; mensen volgen een dieet, verliezen, gewicht, komen dubbel zo veel aan in gewicht, en zetten zichzelf terug op een dieet. Volgens Wardlaw (2003), blijft maar 5% van de mensen die een commercieel afslankingsprogramma volgen permanent op een lager gewicht. 1/3 van het gewichtsverlies dat tijdens de vastenkuur werd kwijtgespeeld komt er binnen een tijdsbestek van een jaar weer bij, en na 3 à 5 jaar zitten alle verloren pondjes meestal terug op hun oude vertrouwde plaats (p. 358).

Daar komt nog bij dat mensen die een dieet volgen vaak snel resultaten willen zien. Zij laten zich verleiden door instant success diëten die een wekelijks gewichtsverlies van 5 tot 7 kilo beloven. Gezond is anders!!!! Wardlaw (2003) beweert dat een realistisch en gezond dieetplan hooguit kan leiden tot een gewichtsverlies van 1 kg per week. Een traag maar gestaag gewichtsverlies, is wellicht de enige manier om het jo-jo effect te vermijden. Volgens de setpointtheorie van Keesey hebben onze lichamen bij een normale voedseltoevoer een stabiele gewichtsmarge en een al even stabiel vetgehalte. Dat is zo door onze genetica bepaald. Zo speelt de hypothalamus bijvoorbeeld een belangrijke rol bij de verdeling van vet over ons lichaam en bij het in stand houden van deze hoeveelheid vet. Ons lichaam zal er altijd naar streven om deze gewichtsmarge en dit vetgehalte aan te houden, ongeacht de diëten die we uitproberen. Ons lijf verzint zelfs allerlei truuks om terug op een gezond gewicht te komen. Vandaar dat al die diëten mislukken.

Toch blijven de media de boodschap verspreiden dat we de biologie van ons lichaam kunnen veranderen door trendy afslankingskuren, calorieënwiskunde en binge-trainen.

Het vrouwelijke lichaam in de media

Veel mensen gaan er van uit dat de media en de reclame-advertenties hoegenaamd geen invloed hebben op hun opvattingen of waarden. Volgens hen verspreiden die beeldfabrieken vluchtige beelden die in een mum van tijd weer uit onze geheugens worden gewist. Maar niets is minder waar. Zo werd al lang geleden aangetoond dat advertenties cumulatieve effecten hebben op ons onderbewustzijn. De nadruk die vandaag gelegd wordt op het hyperslanke vrouwelijke lichaam is een duidelijk voorbeeld van de invloed die advertenties en mediaboodschappen uitoefenen op onze culturele standaards. Advertenties creëren voortdurend nieuwe normen en idealen, zodat vrouwen voortdurend afgemeten worden aan deze standaards, of ze dat nu willen of niet” (Kilbourne, 1987). Dat is ook de oorspronkelijke opzet van advertenties: ze vertellen ons niet alleen wat we moeten kopen, ze kleuren ook onze opvattingen in over wat normaal en mooi is, of over wat we wel of niet moeten zijn.

De meeste advertenties tonen extreem mooie, jonge, onberispelijke modellen die allerlei producten aanprijzen. Vrouwen worden ontelbare keren met dit soort beelden bestookt via advertenties, televisie en film. Als je constant geconfronteerd wordt met dit soort beelden, wordt het moeilijk om uit te maken wat normaal is en wat niet. Kilbourne (1987) denkt dat het voor vrouwen nog moeilijker is om zichzelf niet te vergelijken met dit ideaal.’

Bedrijven maken enorme winsten door reclamecampagnes op te zetten. De mensen die de advertenties ontwerpen zijn allesbehalve dom. Ze zijn er zich van bewust dat veel vrouwen best tevreden zijn met hun lichaam. Maar als iedereen tevreden is dan verkopen hun broodheren – de bedrijven dus – niets meer. Daarom creëren zij een schoonheidsideaal dat moeilijk te bereiken is. De beelden scheppen een illusie, een fantasiebeeld dat vrouwen er permanent zal toe aanzetten om nog meer cosmetica of dieetproducten te kopen. De mode-, cosmetica- en dieetindustrie willen niets liever…” (Dalnet IRC, 2002). Met fotografische technieken zoals airbrushing, soft-focus camera’s, filters, fotoshop worden de plaatjes uit de advertenties verder geperfectioneerd, zodat het onderscheid tussen realiteit en fantasie vervaagt. Het vrouwelijke ideaal dat wordt voorgesteld is zo ‘fake’ als wat” (p.340).

De foto hierboven is er één van Britanny Murphy in de film Clueless (1995). De foto onderaan werd genomen op de VH1 Big Awards in 2002. Zie je de verschillen? In 1995 heeft ze een rond gezicht en is ze tamelijk mollig, terwijl ze in 2002 aardig wat kilo’s is afgevallen. Waarom nam ze de gedaante aan van een tandenstoker? Toen ik de film Clueless zag vond ik haar helemaal niet dik. Maar nu zit ze als je het mij vraagt serieus onder haar natuurlijke setpoint gewicht.

Deze plaatjes tonen aan dat films en Hollywood sterk bijdragen aan het ongezonde, extreem magere lichaamsbeeld dat in onze cultuur in zwang gekomen is.

Nog zo’n graatmagere actrice is Calista Flockhart. Maar ze blijft één van Hollywoods iconen. Zo blijven overal ter wereld vrouwen geloven dat je een skelet moet zijn om ‘er bij’ te horen.

Het internaliseren van het slankheidsideaal

Omdat vrouwen zich met deze beelden vergelijken kunnen ze ontevreden worden met hun eigen lichaam. De meest beïnvloedbare vrouwen ontwikkelen soms zelfs eetstoornissen.” (Thompson & Heinberg, 1999, p. 344). Er is ampel onderzoek dat deze stellingen staaft. Halliwell and Dittmar (2004), bijvoorbeeld, gingen na hoe reclame voor allerlei accessoires op vrouwen inwerkte. Ze gebruikten daarvoor zowel magere als normaal gebouwde vrouwen. Zoals verwacht voelden vrouwen die advertenties te zien kregen met hyperslanke modellen zich na afloop van het experiment slechter in hun vel dan vrouwen die normaal gebouwde modellen te zien kregen. Interessant was wel dat de advertenties een effect hadden op het koopgedrag van beide lichaamstypes. Halliwell en Dittmar (2004) concludeerden daar uit dat publiciteitsmensen gerust zwaardere, maar even aantrekkelijke modellen kunnen gebruiken, om zo lichaamsangst of -ontevredenheid bij een groot deel van de vrouwelijke bevolking weg te nemen. (p.104).

Vrouwen die het vatbaarst zijn voor eetstoornissen internaliseren het schoonheidsideaal dat ‘en vogue’ is. Dat wil zeggen dat zij de socioculturele principes of het esthetische ideaal dat de media ons willen opdringen voor lief nemen en (onbewust) opslaan op hun innerlijke harde schijf (internaliseren). Helaas, hoe meer een individu omringd is door deze verraderlijke beelden, hoe meer hij/zij geneigd is om die te internaliseren. In 2001 voerden Stice, Sprangler, & Agras een longitudinale studie uit om na te gaan of het slankheidsideaal dat gepromoot wordt door de media lange termijn effecten kon hebben op lichaamsontevredenheid. Ze kwamen tot de bevinding dat deze beelden vooral een nefaste invloed hebben op kwetsbare adolescenten. Maar wie is nu precies kwetsbaar? Dat zijn de adolescenten die het ideaal internaliseren, meer druk ondergaan om slank te zijn dan hun leeftijdsgenoten, weinig steun ondervinden van familie of vrienden en een hogere lichaamsontevredenheid hebben dan de modale tiener. (Stice, Sprangler & Agras, 2001).

Lichaamsontevredenheid is wijdverbreid bij vrouwen in westerse culturen (Posavac, Posavac & Weigel, 2001). Naar verluidt is die ontevredenheid zo manifest in de Verenigde Staten dat het als een typisch vrouwelijke trek wordt gezien om zich zorgen te maken over lichaam en gewicht. Volgens Garner, Rockert, Olmsted, Johnson & Coscina (1985), is het hebben van een verstoord lichaamsbeeld vaak de aanloop naar een eetstoornis.

Eetstoornissen

Wardlaw (2003) omschrijft eetstoornissen als “ernstige verstoringen van het eetpatroon in combinatie met fysiologische veranderingen. De verstoringen duiden op extreem vasten, eetbuien, purgeergedrag, en gewichtsschommelingen. Er komen ook een aantal emotionele en cognitieve veranderingen bij kijken die een effect hebben op de manier waarop de persoon in kwestie zijn/haar lichaam waarneemt en ervaart” (p.418). Maar de eetstoornis is in feite niet het reële probleem (al houden die aardig wat gezondheidsrisico’s in). Dé grote pijnpunten van een eetprobleem zijn de onderliggende kwesties: onverwerkte gevoelens, lichaamsontevredenheid, gebrek aan zelfvertrouwen (Wardlaw, 2003).

Het ideale vrouwelijke lichaam dat in de media wordt geportretteerd werkt een negatief lichaamsbeeld in de hand, vooral als de persoon in kwestie niet kan beantwoorden aan deze onrealistische standaard. Wat meer is: dat ideaal wordt zowel door heel wat adolescenten als volwassen vrouwen geïnternaliseerd. Daardoor kunnen we stellen dat bepaalde culturele waarden die ons via de media worden aangereikt (via de geschreven pers, televisie, film) een sterke katalysator zijn voor het ontwikkelen van eetstoornissen.

Binge eating disorder, anorexia nervosa en bulimia, zijn de eetstoornissen die het meest voorkomen. Naar schatting lijden 7 miljoen vrouwen aan één of ander type van eetstoornis (Spake, 2004).

Anorexia

Vrouwen met anorexia zijn als de dood om dik te worden. Ze zijn voortdurend bezig met eten en hun gewicht, ze hebben een verstoord lichaamsbeeld, hongeren zichzelf uit en ontkennen hun hongergevoelens. Ze wegen minder dan 85% van het gewicht dat gezond is voor hen, en hun BMI ligt soms lager dan 17,5.  (Wardlaw, 2003). Als je de foto’s van de Playboy modellen en de kandidaten voor Miss America naast die cijfers legt dan is het zo klaar als een klontje dat de meerderheid van deze vrouwen een aantal karakteristieken met anorexiapatiënten gemeen hebben (Wiseman, Mosimann & Ahrens, 1992). Je kan dus gerust stellen dat de media een dikke vinger in de pap hebben bij het populariseren van het size zero concept.

De foto hieronder is afkomstig van een pro-anorexia website, en wel uit de rubriek “Thinspiration Photos.” Het is een afbeelding van heroin-chic Kate Moss. De vrouw achter deze website schreef: “sommigen onder ons houden van de geciseleerde look, anderen houden van de tengere look, en nog anderen zijn dol op knoken; ik hoop dat je hier een foto vindt die je kan motiveren om door te gaan.”

De foto hieronder is van een persoon die aan een ernstige vorm van anorexia lijdt. Kijk maar naar de gelijkenissen tussen het lichaam van het fotomodel en het lichaam van de zieke persoon. Eerder onderzoek heeft – zoals reeds vermeld – aangetoond dat veel modellen aan één van de belangrijkste criteria voor de diagnose anorexia voldoen, met name ondergewicht. Door deze foto’s met elkaar te vergelijken zou je kunnen stellen dat het model ook aan anorexia lijdt. Haar lichaam lijkt wel een getrouwe copie van het lichaam van de anorexiavrouw.

i310907668_45342_6

 

 

 

Bulimia nervosa

Bulimia is een andere eetstoornis die in eerste instantie vrouwen treft. Vrouwen die aan deze aandoening lijden zitten verstrikt in een eetbuien-purgeren cyclus. Volgens Wardlaw (2003) eten vrouwen met bulimia bergen voedsel tijdens een eetbui, waarna zij purgeren middels braken, laxatieven- of diuretica-misbruik, etc. Vaak doen zij ook een beroep op alternatieve methodes zoals extreem sporten om het effect van de overdadige calorieën te neutraliseren

Binge-eating disorder (compulsive overeating)


Ook mensen met een eetbuistoornis hebben last van eetbuien, hoewel zij dit niet proberen te compenseren door purgeergedrag. Hoe komt het dat zij soms zo verlangen naar verboden voedsel, en wat maakt sommige voedselsoorten verboden? Amerika is het walhalla van fast foodrestaurants, automaten gevuld met junk food en suikerrijke frisdranken. En het is makkelijk om even naar onze favoriete Mc Donaldsvestiging te rijden, daar een cheeseburger en vettige frieten te bestellen en die door te spoelen met een grote beker cola. Thuis een maaltijd bereiden met alles er op en er aan kost heel wat meer moeite. Mc Donalds is bovendien tamelijk goedkoop. De media bekogelen ons met fast food-, junk food-, frisdranken- en snackadvertenties, terwijl ze ons tegelijkertijd aansporen om een perfect slank lichaam na te streven. Is het dan te verwonderen dat mensen die zich tijdens eetbuien volproppen met junk food zich boos, gefrustreerd en depri voelen? Misschien voelen ze zich verward omwille van de tegenstrijdige boodschappen die de media verspreiden: ‘geniet van de vette snelle hap, maar zorg er wel voor dat je zo slank als een den blijft.

http://www.lilithgallery.com/feminist/anorexia/Anorexic003-EatingDisorders.html

Feministische standpunten

Het slankheidsideaal is even ongezond voor vrouwen als het corset van onze grootmoeders!

Modestijlen worden beïnvloed door het sociale en politieke klimaat van een tijdperk. Doorheen de geschiedenis werden de opvattingen over vrouwelijke schoonheid mee ingekleurd door de mode. Zo is het bijvoorbeeld allesbehalve natuurlijk voor vrouwen om met kleine afgemeten pasjes te lopen.

In bepaalde culturele middens verhinderde de modestijl vrouwen om op een natuurlijke wijze te bewegen! Ze droegen bijvoorbeeld hoge hakken, nauwe rokken, corsetten, crinolines, accessoires…. die het hen vrijwel onmogelijk maakten om normaal te stappen!

Het slankheidsideaal is even beperkend voor de vrijheid en gezondheid van vrouwen als het corset in voorbije eeuwen!

Extreme idealen!

Doorheen de geschiedenis  werden vrouwen gedwongen om ten koste van zichzelf aan mode- en schoonheidsidealen te beantwoorden!

Het corset

Het corset werd ontworpen om het vrouwelijke bovenlijf kunstmatig in te snoeren. Zo kregen vrouwen namelijk een wespentaille… 

Mede door die praktijk leden vrouwen na verloop van tijd soms aan kortademigheid, spijsverteringsstoornissen, gebroken of misvormde ribben, beknelde organen! Ook gewoon bewegen was soms een hele opgave…

161837_f260

In het Victoriaanse tijdperk kwam het zandloperfiguurtje in zwang. Daarom droegen vrouwen enorme pofmouwen (die later de geschiedenis ingingen als schapenbotmouwen!) en ongelooflijk wijde hoepelrokken die in vorm gehouden werden door een wijd uitstaand raamwerk (crinolines)!

De Crinolette

In het Victoriaanse tijdperk waren vrouwenkleren allesbehalve praktisch. Daarmee werd benadrukt dat vrouwen niet hoefden te werken, sterker nog: dat er van hen over ‘t algemeen maar weinig actie werd verwacht. De crinoline geraakte in onbruik, daarom werden de wijde rokken gedrapeerd in een kussentje op de rug (de crinolette).

In het laat Victoriaanse en vroeg Edwardiaanse tijdperk hadden vrouwenkleren vaak een lange sleep. Dat maakte bewegen wel erg moeilijk. Vrouwen konden dus niet anders dan traag en statig schrijden.

De opvatting in het westen dat vrouwen doorgaans weinig eetlust hebben is een sociale constructie, een overblijfsel uit de Victoriaanse tijd! In dat streng moralistische en puriteinse tijdperk werd eten gelijkgesteld met seks hebben – daarom mocht een Victoriaanse vrouw zich aan geen van beide te buiten gaan!

Belladonna of (dodelijke nachtschade)

Men beweert wel eens dat Italiaanse vrouwen vaak Belladonna in hun ogen druppelden om de pupillen groter te maken en mooier te worden. Belladonna is een uiterst giftige plant die een coma of zelfs de dood kan veroorzaken, zelfs bij een kleine dosis!

Lange nekken in plaats van dikke

In Birma(Myanmar) zijn lange nekken het toppunt van schoonheid. Sommige vrouwen van de Padaung stam dragen 16 tot 20 ringen rond hun nek, en tot 30 ringen rond hun enkels! Als een meisje vijf jaar oud wordt, krijgt ze een eerste ring rond haar nek geschoven, het aantal en de waarde van haar ringen zijn een statussymbool voor haar. In de loop der jaren rekken de ringen haar nek uit. Zo wordt ze in de ogen van haar stamgenoten mooier. Tegen de tijd dat ze trouwt is haar nek ongeveer 25 cm langer geworden.

the-giraffe-women-of-the-neck-rings-2

Een vrouw die overspel pleegt wordt bij de Padaung gestraft door de ringen rond haar nek weg te nemen. Ze is dan verplicht om de rest van haar leven liggend door te brengen, anders stikt ze. Door jarenlang ringen rond haar nek te dragen zijn haar nekwervels misvormd, de nekspieren hebben geen kracht meer en kunnen het gewicht van haar hoofd niet meer dragen!

De voeten afbinden

In het verleden was het afbinden van vrouwenvoeten heel gewoon in de Chinese cultuur. Als een meisje vijf jaar oud werd, bond haar moeder haar voeten in zodat ze kleine klompvoetjes kreeg. Hoe kleiner hoe beter. Dat maakte dat vrouwen als het ware door het leven moesten strompelen. Voeten die maar 7,5 cm lang waren kregen de eretitel ‘gouden lotus’. De schrijfster Pearl Buck schreef meerdere boeken waarin deze praktijk uitvoerig wordt beschreven (Oostenwind, Westenwind bijvoorbeeld).

foot-binding

Vandaag heeft China grotendeels het westerse consumptiepatroon overgenomen. Het communistische regime van Mao maakte in 1949 voorgoed een einde aan de praktijk van het voeten afbinden. Vrouwen werden dankzij een verknipte vorm van feminisme verheven tot de gelijken van de man, althans op de werkvloer. Door de introductie van de vrije markt zijn de Chinezen verslingerd geraakt aan het schoonheidsideaal dat ze kennen uit de advertenties.

Het hoofd inbinden

Het inbinden van het hoofd om een verlengd of afgeplat hoofd te krijgen is geen geïsoleerde praktijk. Je vindt hem terug in Borneo, Afrika, Frankrijk (in het Deux-Sevre district tot op het einde van de 19de eeuw) en Vanuatu, Malakula.

vanuatu2

Het inbinden van het hoofd begint op Vanuatu als een kind ongeveer een maand oud is. Elke dag wordt het hoofd van het kind ingesmeerd met een pasta om de huid te verzachten. Verband dat gemaakt is van de binnenschors van de bananenboom wordt rond het hoofd van het kind gewikkeld, daarover wordt dan een geweven mandje gedrapeerd dat met touwen stevig wordt vastgeknoopt. Dit proces wordt gedurende 6 maanden regelmatig herhaald om de gewenste, verlengde vorm te krijgen. Als de opzet slaagt en het hoofd krijgt de vorm van een kachelpijp, wordt aan de trotse bezitter een hogere intelligentie en status toegeschreven. De persoon in kwestie staat volgens het volksgeloof in nauw contact met de wereld der geesten.

“We verlengen de hoofden van onze kinderen omdat dat tot onze traditie behoort, wij vinden die uitgerokken hoofden trouwens mooi,” aldus een vrouw van Zuid Malakua.

De Mursai

In het land van de Mursai in zuidelijk Ethiopië dragen vrouwen grote schijven van hout of klei in hun lip om zich mooier te maken. Ook de Kayapo indianen in Brazilië kennen deze praktijk, al is hij stilaan in onbruik aan het geraken.

Het proces begint bij de aanvang van de puberteit als de lip van het meisje gespleten wordt om de schijf aan te brengen. In de loop der jaren wordt die oorspronkelijke schijf regelmatig vervangen door grotere exemplaren. De omvang van de schijf in de lip van een vrouw is bepalend voor de waarde van haar bruidsschat. Hoe groter de schijf hoe meer geld de familie krijgt van hun toekomstige schoonzoon om met hun dochter te kunnen huwen. Veel Mursai vrouwen houden de praktijk in ere, hoewel hij door de moslim regering van Ethiopië buiten de wet werd gesteld.

image1_sm

Egyptenaren

De oude Egyptenaren waren meesters in het verfraaien van hun lichaam. Zowel mannen als vrouwen waren erg begaan met hun uiterlijk. Vrouwen droegen lippenstift, groene oogschaduw, zwarte eyeliner en blush die gemaakt werd van rode oker. Ze verbleekten hun huid met henna, en gebruikten lichaamsoliën. Een vrouw van hoge komaf verfde haar nagels rood, en bracht een laagje goudstof aan op haar tepels!

2266806141_3fd0fe90f9

De bokkensprongen van het gewicht

‘De ideale lichaamsomvang’ is in de loop van de westerse geschiedenis nooit een stabiel concept geweest. De opvattingen over ‘het ideale gewicht’ veranderden voortdurend!

Wat in het verleden de norm was, is vandaag dikwijls gedateerd of lelijk en vice versa. En dat geldt ook voor de schoonheidsidealen in diverse culturen

De jaren 1800

Een veeleer plomp, vlezig en volslank lichaam dat in vorm gehouden werd door een stevig aangesnoerd corset dat de taille goed deed uitkomen – dat was het schoonheidsideaal van het Victoriaanse tijdperk. In dat tijdperk vonden vrouwen het even erg om mager te zijn, als wij vandaag om dik te zijn!

Anno 1890 luidde de tekst van een advertentie die een product om te verdikken aanprees als volgt:

Probeer niet om te lijken op die onfortuinlijk vrouw, die zich terugtrekt op haar slaapkamer om haar schrale lichaam te verbergen voor haar geliefde.

“In vier weken kwam ik dankzij de befaamde FAT-TEN-U Foods van Professor William 18 kg aan in gewicht. Ik voelde me van de weeromstuit veel vrouwelijker en gezonder.”

1900

In dit tijdperk werden vrouwer actiever en atletischer. Slank zijn werd populairder vermits het tellen van calorieën min of meer uitgroeide tot een wetenschap. Dokters lanceerden het concept van ‘het ideale gewicht’.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog moest de mode wel een facelift ondergaan. Veel vrouwen gingen immers uit werken omdat hun echtgenoot aan het front vocht,  de kleren werden praktischer en gaven vrouwen meer bewegingsvrijheid!

1914

De eerste Beha zag het licht! Hij werd ontworpen op maat van de nieuwe, actieve, atletische vrouw.

1920

Het tijdperk van de jazz. Moderne vrouwen leidden een druk sociaal leven, bezochten jazz bars en clubs. Ze werden flappers (bakvissen) genoemd en droegen glitterjurken, die ontworpen waren voor de dansvloer.
De ideale flapper was slank, zelfs jongensachtig gebouwd, en veel vrouwen bonden hun bovenlijf in om een afgeplat profiel te krijgen! Dit androgyne (noch mannelijk, noch vrouwelijk) figuur werd benadrukt door losse jurken te dragen die borsten en rondingen verhulden.

a_flapper_625

flapper

1930:

Hollywood maakte vrouwelijke, ronde vormen glamoureus. Marilyn Monroe was dé femme fatale van dit tijdperk.

1940:

De Tweede Wereldoorlog drukte een stempel op de mode. Pakjes en jurken kregen een militaire toets. Rantsoeneringen en beperkingen hadden een invloed op de mode.  Lichaamsvet werd gezien als een teken van gulzigheid en als een belemmering van de persoonlijke efficiëntie.

http://earthstation1.simplenet.com

1950:

Vrouwen vonden het belangrijk om er aantrekkelijk uit te zien voor hun echtgenoten die thuiskwamen van het front. Vrouwen namen een voorbeeld aan het wulpse lichaam van Marilyn Monroe om de eigen rondingen te gaan cultiveren

1959:

Barbie doet haar intrede.

1960:

Terwijl minirokjes en Twiggy de toon zetten voor het slankheidsideaal, was de hippiemode eerder bandeloos en eclectisch. In die jaren vocht de feministische beweging voor nieuwe en gelijke kansen voor vrouwen.

u37316-hippiewoman

1970

De fitness rage begon, een slank en gespierd lichaam werd het na te streven ideaal.

1977

Punk ! Was het product van de opstandige jeugd – hun gekreukte broeken, aan repen gescheurde t-shirts en fluorescerende hanenkammen waren een statement tegen alle vormen van conformisme

767109-xs

1980

Powerkleren verbreedden de schouders van de vrouwenpakjes om aan te geven dat zij in economisch opzicht aan macht wilden winnen (Denk maar aan Sue Ellen in de soap ‘Dallas’). De fitnessrage vierde hoogtij omdat een slank en gespierd lichaam dé norm was.

1990

Gewichtscontrole werd een miljardenindustrie. De ideale schoonheid was lang en mager, met grote borsten. Slechts weinig vrouwen beantwoordden aan dat beeld en het was verdomd moeilijk om dat ideaal te bereiken!

2000:

Vandaag is het nog altijd ‘in’ om hyperslank te zijn. Vrouwen laten liposuctie toepassen, ondergaan maagverkleiningen, en borstoperaties om de gamine-look te bereiken. Deze ‘look’ is door toedoen van de media wereldwijd  een ideaal geworden.

http://www.women.tas.gov.au/awake/fickle.html

by Norimitsu Onishi

New York Times
October 3, 2002

Jarenlang stuurde Nigeria tevergeefs ‘s lands mooiste vrouwen naar de Miss World verkiezingen. De in eigen land aanbeden laureaten van ‘Het mooiste meisje van Nigeria’ die deelnamen aan deze internationale schoonheidswedstrijd kwamen meestal van een kale reis thuis.

Guy Murray-Bruce, manager van Silverbird Productions en brein achter  ‘Het mooiste meisje van Nigeria’ had er zich bijna bij neergelegd dat zwarte vrouwen weinig kans maakten om de Miss World verkiezingen te winnen. De wereld is immers in de ban van het Westerse schoonheidsideaal.

Maar in 2000 gooide hij het roer drastisch om bij de selectie van de mooiste vrouw van Nigeria. De nieuwe internationale ambassadrice van zijn land moest uit een ander soort hout gesneden zijn. ‘De jury focuste in het verleden te eenzijdig op lokale schoonheidskoninginnen, het prototype van de mooie, uit de kluiten gewassen Afrikaans vrouw,’ aldus Murray-Bruce,  “Ik vroeg hen om dit keer iemand  uit te zoeken die ons land op internationaal niveau kon vertegenwoordigen.”

De nieuwe strategie had onmiddellijk succes. ‘Het mooiste meisje van Nigeria’ van 2001 – Agbani Darego – deed een gooi naar de titel van Miss World in Sun City in Zuid-Afrika  Ze werd de eerste Afrikaanse winnares in de geschiedenis van deze internationale schoonheidscompetitie.

De jongste jaren had de reputatie van Nigeria te lijden onder geruchten over corruptie en fraude. De Nigerianen waren dan ook ‘danig van hun melk’ door deze internationale erkenning. Plotseling was Nigeria het land van de mooie vrouwen.  Ms. Darego, die 18 was toen ze het begeerde kroontje in de wacht sleepte - werd stante pede een nationale heldin. Maar al snel moest de trots plaats maken voor verwarring. In een cultuur waarin ronde vrouwelijke vormen het mooie weer maken en omvangrijke heupen en borsten de hoekstenen zijn van  het vrouwelijk schoonheidsideaal, was de nieuwe Miss World maar een mager beestje. Sommigen noemden haar een blank meisje in een zwarte huid.

In werkelijkheid vonden de meeste Nigerianen, en dan vooral de oudere generatie, de nieuwe Miss World niet bepaald mooi. Maar er was meer aan de hand. Eén jaar na de overwinning van Miss Darego bevond Nigeria zich in het oog  van een sociale revolutie. Die omwenteling was typisch voor de invloed van de Westerse cultuur op een continent dat vandaag evenwichtsoefeningen uitvoert op de breuklijn tussen traditie en moderniteit.  De opvattingen van oudere Nigerianen over schoonheid zijn niet veranderd. Maar voor jonge, moderne Nigerianen hebben ronde lichaamsvormen afgedaan, zij opteren vandaag voor slanke vrouwen.

“Sinds Agbani de wereldtitel op haar naam zette, vragen kleine meisjes mij hoe ze slank moeten worden,” zegt Linda Ikeji, 22, een studente aan de universiteit van Lagos.

“Vroeger werden dikke meisjes benijd voor elke gram vet die zij meer hadden,” zegt Ms. Ikeji, die  67 kilo weegt bij 1m65. Sinds kort heeft ze een bijverdienste als fotomodel. “Sommige dikke meisjes dachten dat ze heel wat beter af waren dan mij. Maar Agbani heeft dat allemaal veranderd.”

Hier in Lagos, de commerciële hoofdstad van het land, worden de slanke ‘it-meisjes’ nu ‘lepa’ genoemd, een yoruba woord dat slank betekent, maar dat vroeger nooit voor mensen werd gebruikt. Er werd een populaire schlager gemaakt over ‘lepa-meisjes’. De opkomende Nigeriaanse filmindustrie is op de trend gesprongen door de film ‘Lepa Shandi’ uit te brengen waarin een broodmager meisje de hoofdrol speelt. Iemand die vandaag het Afrikaanse continent doorkruist kan er niet omheen. Vooral in West- en Centraal-Afrika is de omvang van de culturele make-over opvallend. In de Verenigde Staten is slank zijn misschien al langer een ideaal, maar in deze regio’s organiseerden etnische groepen tot voor kort festivals om dikke vrouwen te vereren. De vrouwen propten er zich vol met vlees en vitamines om hun lichaamsomvang te optimaliseren.

Bij de Calabari in het zuidwesten van Nigeria, had vet traditioneel een grote waarde. Voor hun huwelijk werden de bruidjes naar vetmestboerderijen gestuurd, waar zij onder supervisie van matrones enorme hoeveelheden voedsel moesten verorberen. Met massages werd hun lichaam in de vereiste ronde vorm gebracht. Na een verblijf van een aantal weken werden de vetgemeste bruidjes ontslagen. Ze showden dan hun nieuwe lichaam in een groteske parade op het dorpsplein.

Agbani Darego die de opvattingen over schoonheid in Nigeria aan het wankelen bracht, maakt deel uit van de etnische groep van Calabari — en wordt door haar eigen volk niet bepaald als een schoonheid beschouwd. “Vergeleken met veel andere Afrikaanse vrouwen stelt ze niet veel voor,” zegt Ken Calebs-Olumese, die niet tot de Calabari behoort, maar als eigenaar van de exclusieve nachtclub Coliseum één en ander weet over mooie vrouwen.

“De gemiddelde Afrikaanse vrouw is robuust, heeft brede heupen en een grote boezem,’ vertelt hij. “Dat is wat ze te bieden heeft in termen van schoonheid. Dat is eigen aan onze cultuur.” Mr. Calebs-Olumese, die 56 is, weet niet wat het woord ‘lepa’ betekent. Hij geeft ruiterlijk toe dat hij vanuit het perspectief van zijn generatie spreekt

Terwijl de veranderende smaak van jongeren meestal toegeschreven wordt aan de  Miss World zege , menen anderen dat  de knuppel al veel eerder in het hoenderhok werd gegooid.

In 1998, startte M-Net -het Zuid-Afrikaanse netwerk dat overal in Afrika via satelliet wordt ontvangen  – een queeste naar ‘Het Gezicht van Afrika’.” De inzet van deze wedstrijd was een contract van drie jaar met het Elite agentschap in New York. M-Net dat voor het merendeel Amerikaanse films en Tv-shows uitzendt selecteerde  Oluchi Onweagba uit Lagos uit honderden kandidaten.  Oluchi was een magere tiener die in eigen land qua schoonheid niet bepaald in de kijker liep.

“Dat was het eigenlijke startpunt,” zegt Frank Osodi, 36, een mode-ontwerper die een studio heeft in het Surulere district in Lagos. “Als je vroeger mager was, dachten mensen dat je ziek was, dat je een aidspatiënt was, of zo. Als je vandaag uit een familie van slanke mensen komt, hoef je jezelf niet langer te schamen.”

Sterker nog, ouders sporen hun dochters aan om deel te nemen aan schoonheidswedstrijden. In het verleden kon ik maar net genoeg kandidaten ronselen voor ‘Het Mooiste Meisje van Nigeria’ om de wedstrijd überhaupt te laten doorgaan, zegt Mr. Murray-Bruce. Voor de 2001 editie waren er maar 40 kandidaten, dit jaar hadden we er 400.

Niemand kan voorspellen of de jeugdige voorkeur voor een slank lichaam een rage, dan wel een blijvende culturele verandering is. Maar Maureen en Mary-Jane Mekowulu, een slanke 18-jarige tweeling, die beiden aan de universiteit van Nsukka in het zuidoosten van Nigeria  studeren, zijn vastbesloten om hun eetpatroon in de gaten te houden en dagelijks aan sport te doen.

“Door Agbani, zijn mensen gaan beseffen dat slank zijn mooi is,”  beweert Maureen. En ‘Het Mooiste Meisje van 2002 zal dat beeld nog versterken, voegt Mr. Murray-Bruce daar nog aan toe, “Zij is zelfs nog slanker dan Agbani,”

http://www.globalpolicy.org/globaliz/cultural/2002/1003beauty.htm

By Julia Yoo

Godzijdank, je hebt ‘ssang-ku-pool’. Dat zal je ouders veel geld besparen,”zei een vriendin van de familie toen ik vijf jaar oud was. Ssang-ku-pul is de plooi bovenaan het ooglid die karakteristiek is voor vrijwel alle Kaukasische types, maar die bij Aziaten uit de noordoostelijke regio ontbreekt. Volgens Sandy Cobrin, wordt slecht 25% van de Koreanen geboren met dat boogje, ze beveelt zelfs plastische chirurgie aan om een permanent curve te laten aanbrengen om alsnog aan het euvel te verhelpen.”

Gedurende jaren observeerde ik de Koreaanse trends en de Koreaanse popidolen vanuit een Koreaans-Amerikaans perspectief en ik denk dat ik eindelijk de betekenis van Koreaanse schoonheid begrepen heb. Het is een complexe en gelaagde betekenis. Schoonheid betekent in Koreaanse termen grote ogen, een bleke tint, een scherpe puntige neus, een redelijke lengte en een kleine kin en mond. In wezen komt het er op neer dat je in Zuid-Korea zo ‘blank’ of zo ‘Kaukasisch’ mogelijk moet zijn om voor het epitheton ‘mooi’ in aanmerking te komen.

Als kind begreep ik maar niet hoe een plooi aan de bovenkant van mijn ooglid mijn ouders geld kon besparen, totdat ik in de zomer van 1998 Korea bezocht. Ik wist dat de lijntjes boven mijn ogen mijn kijkers vermoedelijk groter deden lijken dan die van andere Aziaten, maar ik zag het financiële verband niet. Tot ik mijn tante bezocht die ik in jaren niet meer gezien had. Een jaar voordien had zij ooglidchirugie ondergaan. Ik merkte hoe de plooien die waren aangebracht haar ogen ronder maakten. Ze straalde toen ze me vertelde dat ze een flinke reductie op de ingreep had gekregen, en dat ze maar 700 dollar had moeten neertellen omdat ze de chirurg kende. ‘Hey’, zei ze tegen mijn zus die niet met ssang-ku-pul is gezegend, ‘waarom laat je je niet door diezelfde chirurg opereren. De meerderheid van de vrouwelijke Koreaanse bevolking staat te popelen om bij die man onder het mes te gaan. Ik had het geluk dat ik relaties had in het medische milieu’.

Schrijfster dezes voelde zoiets als opluchting, ik had dus zevenhonderd dollars uitgespaard. Maar in plaats van mijn geluk uit te schreeuwen, zweeg ik als vermoord. Voor de eerste keer in mijn leven voelde ik zoiets als schaamte voor mijn ras. Toen ik na het bezoek aan tante de drukte van de stad opzocht, zag ik overal chirurgische klinieken. Ook de aanplakbiljetten waarop Koreaanse vrouwen met westerse trekken één of ander produkt aanprezen sprongen in het oog. Nergens zag ik ook maar één advertentie die een model met kleine ogen, een rond gezicht en een kleine neus als eyecatcher gebruikte. Geen enkel model had het vertrouwde Koreaanse gezicht dat ik me herinnerde van vorige bezoeken aan Korea. Even later zag ik een meisje dat net uit zo’n chirurgische kliniek ontslagen was. Ze droeg een grappig gezichtsmasker en een enorme zonnebril. Mijn tante legde uit dat dat masker haar nieuwe neus moest beschermen, en dat de zonnebril diende om de sneetjes aan haar ogen te verbergen. Ik zuchtte. Hier stond ik dan, ik had duizenden kilometers afgelegd om het geboorteland van mijn familie te bezoeken in de hoop iets van de couleur locale op te snuiven, en ik werd gebombardeerd met McDonald’s, Nike en Koreaanse wannabe blanken.

Op de website Medscape las ik, “Zuid-Korea is wereldwijd koploper wat het aantal cosmetische ingrepen betreft. Ooglidchirurgie is er zo ingeburgerd dat meisjes die hun humanioradiploma behalen vrijwel automatisch zo’n ingreep cadeau krijgen. Ik begreep het nog steeds niet. Maar een jaar na dat bezoek aan Korea lieten mijn twee tienernichtjes hun oogleden corrigeren net voor hun zestiende verjaardag. Owee, de plaag had mijn familie bereikt! Mijn verbazing nam alleen maar toe: Wat is het toch dat plastische chirurgie zo aantrekkelijk maakt voor Koreanen.?

Want zoveel is zeker, plastische chirurgie oefent een magische aantrekkingskracht uit op mijn landgenoten. Het schoonheidsideaal houdt hen in de ban. In deze mysterieuze, maar eigenzinnige queeste naar een mooi uiterlijk, weten vrouwen niet beter dan dat ze moeten lijden en zichzelf wegcijferen om er goed uit te zien. Want dat lijden heeft heel wat bonussen voor hen in petto. De Koreaanse mensen denken dat ze met een perfect uiterlijk een betere partner kunnen vinden. Dat leidt dan weer automatisch tot een hogere levensstandaard en mooiere kinderen. Ook de professionele perspectieven worden ruimer met de juiste ‘looks’, en dan vooral in de zakenwereld. Maar op de keper beschouwd geloven Koreanen gewoon dat schoonheid een synoniem is voor geluk.

En in Korea, hanteren we tegen beter weten in dezelfde schoonheidsnormen als in de Westerse wereld. Een vrouw moet groot en slank zijn, met een romige teint, verfijnde gelaatstrekken, lange benen, grote ogen, en een sierlijk neusje. De film van Ann Shin , “Western Eyes” geeft op subtiele wijze de essentie weer van de strijd die Aziatisch-Amerikaanse vrouwen leveren om aan het Westerse schoonheidsideaal te beantwoorden. De protagonisten nemen hun toevlucht tot plastische chirurgie om mooi en aanvaard te worden. Ze geloven dat hun voorkomen, (vooral de vorm van hun ogen) de manier waarop anderen hen beoordelen zal beïnvloeden. De vrouwelijke immigrante denkt dat cosmetische chirurgie de pasmunt is voor assimilatie in een overwegend blanke cultuur. En hoewel er een wereld van verschil is tussen Aziatische migranten in de diaspora en de vrouwen in Korea zelf, worstelen ook de thuisblijvers met innerlijk dilemma’s omtrent hun voorkomen. Maar als de omgeving niet de belangrijkste oorzaak is voor deze drang om op blanken te lijken, wat of wie is dan wel de grote boosdoener?

Zijn de media de schuldigen? Het is inderdaad zo dat blanken alomtegenwoordig zijn: je ziet ze op TV, in advertenties en tijdschriften. Bovendien heeft ook de globalisering Zuid-Korea bereikt. De westerse popcultuur viert hoogtij in iedere uithoek van het land. Lacoste, Estee Lauder, Ralph Lauren, Louis Vuitton, en Chanel zijn merken die hoog genoteerd staan op het verlanglijstje van de plaatselijke jeugd. De Koreanen verhandelen hun geavanceerde elektronische producten via ondernemingen zoals Samsung, Hyundai, en Kia in ruil voor westerse kledij, cosmetica en popidolen zoals Britney Spears en Justin Timberlake. Maar Koreanen zijn niet alleen dol op deze westerse popidolen, ze willen niet alleen hun albums en kleren kopen, ze willen ook op hen lijken.

Misschien verklaart dit waarom het leeuwendeel van de Koreaanse celebrities tenminste één keer in hun carrière onder het mes ging. De Koreaanse popster Boa Kwon, bijvoorbeeld, die momenteel furore maakt in de popwereld van het Noordoosten van Azië (Japan, China, en Korea), Zij onderging ooglid- en neuschirurgie. En net zoals Britney Spears kleine meisjes inspireerde tot het dragen van minirokjes en naveltruitjes leerde Boa Koreaans meisjes dat cosmetische chirurgie normaal is en ‘cool’ op de koop toe.

De hang naar westerse schoonheid, is niet alleen een plaag in Zuid-Korea, ze vormt ook een bedreiging voor andere regio’s in Azië, zoals Japan en China. De Koreaanse popcultuur domineert vandaag Azië met een stortvloed van soap opera’s, films, cosmetica en technologie. In 2004, werden heel wat Zuid-Koreaanse cosmetische klinieken bestormd door Japanese en Taiwanese vrouwen die op de hoofdrolspeelster uit de TV show “Dae-jang-geum” wilden lijken. Newsweek beschreef de verwestering van de schoonheidsnormen als volgt: “De oosterse en westerse trends deden aan kruisbestuiving ‘with a vengeance”. De prachtige Indische godinnen en de Chinese schoonheden met hun hartvormig gezicht willen vandaag ronde ogen, ovale gezichten en een hyperslank figuur. Maar hopelijk is deze voorkeur voor westerse schoonheid maar een efimerische bevlieging, zoals tied en dyed jeans dat ooit waren.”

Helaas wijst alles er op dat dit schoonheidsideaal geen vluchtige trend is maar een heel reële standaard die zich steeds dieper in de Koreaanse samenleving ingraaft. Het uiterlijk begint een grotere rol te spelen op de werkvloer, in die mate zelfs dat ook steeds meer mannen hun toevlucht zoeken tot plastische chirurgie. Zo krijgt mijn neefje dat slank en lang is significant meer werkaanbiedingen dan zijn beste vriend die korter en zwaarder is, hoewel zij beiden afstudeerden aan dezelfde prestigieuze universiteit met ongeveer dezelfde resultaten. ABC news meldde onlangs dat de cosmetische klinieken in Korea van langsom meer mannen over de vloer krijgen. In sommige regio’s is ongeveer 1/3 van de patienten van het mannelijk geslacht. Ook bij hen ligt de ooglid- en neuschirurgie goed in de markt. Dit bewijst dat de westerse schoonheidsnorm ook de mannelijke hemisfeer heeft aangetast. Uit een studie van Men’s Health bleek dat 86 procent van de Zuid-Koreaanse mannen tussen 25 en 37 jaar oud gelooft dat hun competitiviteit op de arbeidsmarkt zou stijgen met een gespierd lichaam en een blits uiterlijk. Meer dan de helft van de ondervraagde mannen was bovendien niet tevreden met het lichaam waarmee moedertje natuur hen had uitgerust.

Is het een toeval dat de deelneemsters aan de Miss World-verkiezingen de jongste twee decennia dermate verwesterden dat het alsmaar moeilijker wordt om een onderscheid te maken tussen de Aziatische, Kaukasische, Spaanse en Afrikaanse kandidaten?

Misschien is de queeste naar westerse schoonheid zowel politiek als cultureel getint. Sinds de imperialistische periode in 1800 staat het beeld van blanke suprematie met natronloog in ons geheugen gegrift. De westerse landen, met de USA op kop, zijn immers de machtigste en de rijkste ter wereld. Misschien is daarom ook het verlangen om te lopen, te spreken en er uit te zien zoals de blanken tot op heden overeind gebleven.

En dan hadden we het nog niet over de natuurlijke aandrang van mensen om deel uit te maken van ‘the winning team’. De Koreanen associeren schoonheid met mensen die uit rijkere landen komen en doen er alles aan om hun idolen nog te overtreffen. Zo zullen ook minder rijke Zuid-Aziatische landen streven naar de schoonheid van Noord-Aziatische landen, met hun lichtere teint, en grotere lengte. De Noordoostelijke Aziaten streven op hun beurt naar de schoonheid van de rijkere westerse landen die zelfs nog lichter en groter zijn. En in de rijke westerse landen spelen de Duitsers en westelijke Europeanen de eerste viool omdat zij groter en rijker zijn dan de zuidelijke Europeanen. In wezen verschilt deze schoonheidsqueeste in niets van andere notoire begeertes, zoals honger naar roem of rijkdom bijvoorbeeld. Er is altijd wel iemand die rijker, beroemder mooier of slimmer is. Wij willen altijd net datgene dat we niet kunnen krijgen.

Veel vrouwen zien de superslanke modellen met grote borsten en een fijnbesneden gezicht en bewonderen hen in stilte. We kunnen het niet helpen dat we nieuwsgierig zijn naar mensen of plaatsen die we nooit zullen zijn of zullen kennen. Daarom zien we ook nooit een model met doorsnee maten op de catwalks van, pakweg, Versace. Onze dromen willen gevoed worden Aan realiteit hebben we doorgaans geen gebrek. En zo begint onze reis naar de volmaakte perfectie die echter ver buiten ons schootsveld ligt.

Of misschien hebben we de schoonheidsstandaard te danken aan de menselijke drang om zich te conformeren. We hebben de neiging in dichotomieën te denken: wit of zwart, goed of slecht, blij of triest, lelijk of mooi. En terwijl de globalisering en verwestering het noordoosten van Azie binnensijpelde, brachten zij in hun zog een nieuw concept van schoonheid mee. Want Parijs en Londen zijn de modecentra bij uitstek. De Koreanen lieten zich waarschijnlijk door deze mode-iconen inspireren om hun standaard voor fysieke schoonheid te bepalen.Ze wilden daarbij de kloof overbruggen tussen hun fysieke voorkomen en dat van de blanken..

We kunnen deze plaag alleen maar bestrijden door de mensen van Zuid-Korea individueel aan te pakken. Het feit dat bijna de helft van de bevolking niet tevreden is met zijn uiterlijk en plastische chirurgie overweegt toont aan dat er cultureel één en ander schort. Deze individuen kunnen alleen maar veranderen als de Koreaanse rolmodellen en andere mediafiguren hun houding wijzigen. Het is essentieel dat de scope van de Koreaanse media een nieuwe vorm aanneemt. De media moeten ophouden met het verspreiden van de boodschap dat Nicole Kidman en Britney Spears de norm zijn voor fysieke schoonheid, en benadrukken dat Aziatische karakteristieken ook zo hun charmes hebben.. Het is gewoonweg morbide dat Koreanen hun natuurlijke Aziatische schoonheid verwerpen en zo de notie bestendigen dat alleen westerse trekken mooi kunnen zijn.

NOTE:

The texts cited in this essay are: Burt Herman, “S. Korea Sees Boom in Male Plastic Surgery,” in ABC News Health, 2006; Sandy Cobrin, “Asian-Americans Criticize Eyelid Surgery Craze,” in Women’s E-news, 2004. Fred Guterl and Michael Hastings, “The Global Makeover,” in Newsweek, 2003; Medscape Today, “Cosmetic Surgery Past, Present, and Future,” 2006; Ann Shin, “Western Eyes,” 2000.

http://web.mit.edu/cultureshock/fa2006/www/essays/koreanbeauty.html

 

It’s something we have internalized, and it’s propagated by everyone since we still have this colonial hang-up that white is better, white is wealth, white is someone rich enough to never toil in the sun.” Nikki Dugal, an Indian graphic artist

Traditionele opvattingen over vrouwelijke schoonheid variëren van cultuur tot cultuur en van generatie tot generatie. Stereotypen vieren hoogtij. Zo wordt over het algemeen aangenomen dat Latijns Amerikanen een zwak hebben voor kleine mollige vrouwen, dat Aziaten tuk zijn op ovale gezichten, zwart haar en een gemiddelde lengte, en dat Indiërs en Afrikanen voor de bijl gaan voor vruchtbare, corpulente vrouwen.

Terwijl deze stereotypen in het verleden misschien wel enige steek hielden, maakt de globalisering er vandaag definitief korte metten mee. Eenheidsworst is de nieuwe trend. In veel landen wordt tegenwoordig een ‘universele’ schoonheidsstandaard gehanteerd en dat wordt nog in de hand gewerkt door de organisatie van internationale schoonheidswedstrijden.

Wie beslist wat mooi is? In veel landen spreekt de industrie daar een woordje in mee. De jongste jaren doen multinationals een beroep op ‘branding’ als verkoopstechniek. Daarbij worden merknamen gekoppeld aan een bepaald menselijk profiel. Wie kleren van Benetton of Hilfiger draagt krijgt automatisch het label ‘cool, bangelijk, modern…’ opgeplakt. Producten worden gelinkt aan sociale status, exotische landen, filmsterren, fotomodellen, romantische plaatjes. De globalisering heeft ook de grenzen tussen landen en werelddelen vervaagt, zodat traditionele opvattingen over schoonheid meer en meer in elkaar overvloeien.

Er zijn vandaag verschillende krachten tegelijk aan het werk op het wereldtoneel:

1) zowel de Europeaanse als de Amerikaanse schoonheidsindustrie is op zoek naar nieuwe afzetmarkten. Met groots opgezette reclamecampagnes proberen zij elkaar de loef af te steken.

2) Amerikaanse films, televisieshows en schoonheidswedstrijden domineren wereldwijd de theaterpodia en televisiestations, terwijl zij het westerse schoonheidsideaal propageren.

3) In landen zoals India en China, is er een groeiende middenklasse met een groot inkomen, die al deze schoonheidsproducten koopt in de hoop zo hun levensstandaard wat op te vijzelen. Spijtig genoeg stellen heel wat mensen in de ontwikkelingslanden een Kaukasich, blank uiterlijk gelijk met economisch succes.

Historische context: Overzicht van de globalisering van de schoonheidsindustrie


De studie: “Blonde and Blue-Eyed? The Globalization of the Beauty Industry 1945-1980″, van de Harvard Business School werpt een verhelderend licht op de groei van de schoonheidsindustrie. Die groei verliep in 3 fasen:

1. de productie van parfum en zeep nam in het midden van de negentiende eeuw een hoge vlucht in de Verenigde Staten en West-Europa. De verstedelijking bracht immers heel wat stank en besmettelijke ziektes met zich mee

2. Schoonheidsproducten voor het gezicht: de vraag naar deze producten groeide vermits de commerciële fotografie, de verbetering van de druktechnieken, en de massaproductie van modetijdschriften het visuele bewustzijn verhoogden

3) Transformatieve schoonheidsproducten: lippenstift, haarontkleuringsmiddelen en mascara.

Tussen 1914 en 1945 geraakten schoonheidsproducten zoals zeep en toiletartikelen ingeburgerd in het rijkere westen. De Grote Amerikaanse Depressie dwong bedrijven om schoonheidsproducten betaalbaar te houden. In die periode werden producten ontwikkeld voor verschillende doelgroepen en etnieën. In ontwikkelingslanden zoals Zuid-Afrika en Azië ging de verkoop van zeep en hygiënische producten hand in hand met de koloniale inspanningen om de ‘primitieve’ volkeren te beschaven.

Toen Japan in de late jaren 1800 de overstap waagde naar de moderniteit, werd het wassen van handen en haren populair bij de elite. Het witverven van het gezicht, het afscheren van de wenkbrauwen en het zwartmaken van de tanden (allemaal traditionele praktijken) geraakten in onbruik. Vrouwen verfden hun gezichten alleen nog maar wit bij speciale gelegenheden, zoals huwelijken. Dat betekent dus dat zowel de producten als de manier waarop ze gebruikt werden globaliseerden.

In de jaren 1950 versterkte de Verenigde Staten nog het beeld van de lange, welgevormde blonde vrouw als de ideale schoonheid. Marilyn Monroe was daarvan een puntgaaf voorbeeld.

De televisie droeg een steentje bij aan de verspreiding van dat schoonheidsideaal door publiciteitsspotjes, films en soaps. De stijging van het gemiddelde inkomen van de huisgezinnen leidde tot de massaconsumptie van schoonheidsproducten. Andere westerse landen maakten kennis met de Amerikaanse hygiënenormen en schoonheidsproducten dankzij Hollywood en de filmindustrie. Toch verliep de verkoop in het buitenland niet zo vlot door beperkende wetgevingen op mediapubliciteit.

Schoonheidswedstrijden zoals de Miss World verkiezing (die in 1951 voor het eerst doorging in het Verenigd Koninkrijk) en Miss Universe (die in 1952 voor het eerst gekozen werd in de Verenigde Staten) kenden een wereldwijd succes, en zowat overal werden er lokale westrijden georganiseerd. De eerste donkerhuidige winnares van Miss World was Miss India in 1966; de eerste winnares van Afrikaanse afkomst was Miss Grenada in 1970.

Miss Universe lag aan de oorsprong van een nieuwe internationale schoonheidsstandaard die gebaseerd was op gezicht, lichaamsvormen, proporties en présence. Lokale competities begonnen die standaard te gebruiken om niet uit de internationale boot te vallen. De cosmetische industrie van de Verenigde Staten co-opteerde de winnaressen om er internationale ambassadrices voor hun schoonheidsproducten van te maken.

Omstreeks1980 werden lokale en etnische accenten in het schoonheidsideaal weer scherp gesteld. De markt werd op basis van etniciteit, gender en leeftijd opgedeeld in diverse segmenten. Maar een neutrale lichaamsgeur, natuurlijk witte tanden, slanke lichamen, waren kenmerken die overal ter wereld deel gingen uitmaken van de lokale schoonheidscriteria.

De trends en marketingtechnieken die hierboven werden genoemd zijn vandaag nog steeds ‘en vogue’, met groeiend succes overigens, vermits meer en meer barrières (beperkende wetgeving, regeringsinmenging, beperkte technologie) wegvallen.

Schoonheidsidealen in de Niet-Westerse culturen: China en India

Zowel China als India geraakten in de ban van het westerse schoonheidsideaal, en beide landen hebben een omvangrijke middenklasse met een hoog inkomen. Advertenties domineren de stedelijke gebieden en westerse televisieshows en films zijn er razend populair.

Verblekende gezichtsmaskers, geurige zeepsoorten en lotions zijn overal te verkrijgen in beide landen. En zowel in India als in China kopen mannen en vrouwen producten om hun huid bleker te maken. Ze hopen op die manier een beter leven te krijgen, met beter betaalde jobs en banden met de hogere klassen.

Er is al veel inkt gevloeid over de impact van schoonheidswedstrijden in India.

Zowel in de secundaire scholen als aan de universiteiten worden er regelmatig schoonheidswedstrijden georganiseerd. Maar dat is maar een kleine vingeroefening voor de nationale verkiezingen van Miss India. Bedrijven sponseren deze competities om de verkoop van hun producten te bevorderen. Op lokaal niveau worden de meisjes beoordeeld op basis van plaatselijke vereisten en voorkeuren, maar op nationaal niveau worden internationale schoonheidsnormen gehanteerd. De eerste Miss World verkiezingen gingen door in India in 1996. Feministische militanten hielden een protestmars. Daarom werd de badpakkencompetitie op de Seychellen georganiseerd. 

In 2003 gingen in China de eerste Miss Nep-schoonheids verkiezingen door. De kandidaten waren jonge vrouwen die plastische chirurgie hadden ondergaan en daardoor niet in aanmerking kwamen voor de Miss World of de Miss Universe competities. Jonge Chinese vrouwen gaan massaal onder het mes om hun kansen op een interessante job te vergroten, terwijl oudere vrouwen een beroep doen op de cosmetische chirurgie om er jonger uit te zien. Populaire ingrepen zijn: een plooi aanbrengen in het ooglid om de ogen ronder te doen lijken, het versmallen van de neus, liposuctie en borstimplantaten. Sommige vrouwen laten zelfs hun benen verlengen.

Vrouwengroepen houden zich opvallend stil in China. Sommigen geloven dat dit te wijten is aan de omvang van de schoonheidsindustrie. In 2005 was die immers de vijfde grootste industrie van het land, na de vastgoedsector, de autoverkoop, toerisme en IT. De jaarlijkse groeiratio van de schoonheidsindustrie is 20%, en het ziet er naar uit dat die trend zich nog geruime tijd zal doorzetten.

Conclusie

Multi-culturalisme was de voorbije decennia een strijdleuze in de Verenigde Staten om de diversiteit aan culturen in een positief daglicht te stellen. Toch blijven schoonheidswedstrijden, films, televisieshows en publiciteitsspots het beeld van de lange, hyperslanke vrouw met grote borsten idealiseren. Er zijn een paar uitzonderingen, zoals Dove’s Self-Esteem campagne of films zoals Little Miss Sunshine.

In 2008 kopen mannen en vrouwen overal ter wereld nog steeds producten om hun gezicht te verbleken, omdat ze een witte huid associëren met succes. En internationale modellenbureau’s hanteren nog steeds dezelfde normen om talent te vinden en te promoten. En last but not least: lichthuidige Indiërs en Afrikanen met Kaukasische trekken doen het nog altijd beter in de wereld van de mode en de miss-verkiezingen. Het duurde ongeveer honderd jaar om normen te veranderen en westerse lichaamskarakteristieken te idealiseren. Hopelijk duurt het géén honderd jaar om de schoonheid die in alle mensen aanwezig is te leren appreciëren.

http://www.globalization101.org/index.php?file=news1&id=114&PHPSESSID=760

 

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.