Op zoek naar het perfecte lichaam
by: Heather Mudgett (Suite101.com) Eetstoornissen en de media
by: Karyn, Leah, Gina, Evelyn, & MelissaAbout-Face.org
Combating negative and distorted images of women
De Media
Okee, we geloven dus met zijn allen dat Calvin Klein de grote boosdoener is en dat de heroin-chic look vrouwen naar drastische afslankingsmethodes doet grijpen. Welnu, de beelden van frèle kindvrouwtjes hebben ongetwijfeld bijgedragen tot de populariteit van het slankheidsideaal, en de invloed van de media op eetstoornissen valt evenmin te ontkennen, maar is dat wel de plot van het hele verhaal ?..
Er zijn ongeveer 6 miljard mensen op de wereld, en ongeveer 10 miljoen mensen lijden aan één of andere eetstoornis. Daaruit mag wel blijken dat de media blijkbaar niet iedereen aanzetten tot het ontwikkelen van anorexia of bulimia. (Recente statistieken toonden aan dat ongeveer één op honderd tienermeisjes mogelijk een eetstoornis ontwikkelt). Het is dus een beetje over het paard getild om van de media de grote zondebok te maken. De media zullen wel het eetgedrag beïnvloeden of discriminatie van zwaarlijvige mensen in de hand werken, maar eetstoornissen zijn geen diëten.
Het wordt kinderen met de paplepel ingegeven dat het uiterlijk belangrijk is. Denk maar aan die driejarige kleuter die constant bewierookt wordt omdat hij zo schattig is. Een toenemend aantal kinderen zit bovendien dagelijks urenlang voor de televisie en wordt op die manier gehersenspoeld voor het leven. Beelden op TV vertellen ons keer op keer dat we moeten vermageren, dat we slank en mooi moeten zijn, dat we schoonheidsproducten moeten kopen zodat de mensen van ons zullen houden. En daar worden we naar verluidt allemaal beter van. De programma’s op de buis tonen slechts zelden mannen en vrouwen met een normale lichaamsbouw, en zadelen ons op met het idee dat alleen het perfectioneren van ons lichaam het leven de moeite waard maakt.
Zwaarlijvigen worden geportretteerd als lui, als losers zonder vrienden, of als mikpunten van spot, terwijl slanke vrouwen en opgefokte mannen succesvol, populair, sexy en machtig zijn. Hoe kunnen we onze kinderen vertellen dat andere kwaliteiten van tel zijn, als de media deze boodschap voortdurend tegenspreken? Supermodellen worden in vrijwel alle populaire tijdschriften slanker en slanker. Modellenbureau’s zoeken gericht naar anorectische modellen om hun nieuwe creaties een gezicht te geven.
Het gemiddelde vrouwelijke model weegt tot 25% minder dan de modale vrouw en streeft naar een gewicht dat ongeveer 15 tot 20 % lager ligt dan wat gezond is voor haar leeftijd en lengte. Sommige modellen ondergaan plastische chirurgie, hun representatiemappen en foto’s worden gefotoshopt. De lichaamstypes en -beelden die we op die manier in onze maag gesplitst krijgen wijken af van de norm en zijn onbereikbaar voor de doorsnee mens. Maar door hun alomtegenwoordigheid overtuigen ze ons van het tegendeel. We moeten onszelf en elkaar er constant aan herinneren (vooral kinderen) dat deze beelden ‘fake’ zijn.
Dieetadvertenties zijn nog een ander paar mouwen. Op de televisie, in tijdschriften en kranten worden we voortdurend bestookt met de boodschap dat afslanken ons gelukkiger zal maken en dat we dat bereiken door een bepaald dieet te volgen. Keer op keer wordt aangetoond dat rigoureuze diëten op termijn niet werken, en toch blijft de dieetindustrie met toeters en bellen de heilsboodschap verkondigen: “als je gewicht verliest krijgt je leven een nieuwe wending”.
“Dagelijks worden wij gebombardeerd met 400 tot 600 advertenties in tijdschriften, of aanplakborden, op TV en in de kranten. Eén op de elf van die advertenties propageert slankheid op een directe wijze, en dan hadden we het nog niet over de indirecte boodschappen,” zegt de woordvoerder van de About-Face organisatie.
Het is waar dat al deze beelden, advertenties en boodschappen een gezond zelfbeeld en waardering voor diversiteit in de weg staan, maar ze zijn niet de oorzaak van eetstoornissen bij mannen en vrouwen. Deze boodschappen hebben in feite niet zo veel om het lijf. Voor mensen met foute copingmechanismen of met mentale ziektes is de impact van de media misschien de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen — maar als de leefsituatie, omgeving, of genetische constellatie van een jonge man of vrouw hen vatbaar maakt voor eetstoornissen (of alcoholisme, drugs, depressie, enz.) dan zullen TV-programma’s of tijdschriften het verschil niet maken.
Tenslotte is het belangrijk om weten dat Anorexia en Bulimia niet te herleiden zijn tot gewicht en voedsel. Het zijn complexe aandoeningen die vooral toeslaan bij mensen met een lage zelfwaardering, een onvermogen om emoties en stress te hanteren, en andere ziekmakende factoren?
Ook van Barbiepoppen wordt vaak beweerd dat ze een rol spelen in de ontwikkeling van een gestoord lichaamsbeeld en eetstoornissen. Niet alleen hebben deze poppen irreëel geproportioneerde, slanke lichaamsvormen, maar ze scheppen ook de illusie dat materiële welvaart, schoonheid en een slanke lijn de sleutels zijn tot succes. Barbie heeft zo onnoemelijk veel accessoires en prullaria in de aanbieding dat je het niet voor mogelijk houdt. Bovendien kan ze bogen op een heel assortiment van uitoefenbare beroepen zoals: prinses, en recentelijk nog tandarts. Welnu, ik geloof persoonlijk niet dat ieder meisje dat een barbiepop heeft een gedoodverfd slachtoffer wordt van eetstoornissen. Maar ik geloof wel dat het bij een kind de overtuiging doet postvatten dat materialisme, schoonheid, en slankheid noodzakelijke voorwaarden zijn voor succes. Op een leeftijd dat kinderen erg beïnvloedbaar zijn en proberen te lijken op de rolmodellen in hun omgeving, is het belangrijk te benadrukken dat deze poppen uit een droomwereld komen. Kinderen moeten hun verbeelding gebruiken en op een creatieve manier met Barbie spelen. Maar het belangrijkste is dat ze echte rolmodellen uit het echte leven te zien krijgen, zoals dokter, leraars, vrouwen en mannen uit de geschiedenis, kunstenaars, schrijvers en moeders en vaders.
Maatschappij en Cultuur
Een deel van de maatschappelijke problemen is het resultaat van een gebrek aan opvoeding. Jongens en meisjes moeten zich bewust zijn van het hoe en waarom van de veranderingen die hun lichaam ondergaat tijdens de puberteit. Ze moeten bovendien te horen krijgen dat ze trots mogen zijn op hun lichaam, ongeacht omvang of vorm. In de hedendaagse popcultuur bestendigen mensen bewust of onbewust het slankheidsideaal door hun gesprekken, commentaren of verbale steekspelletjes met vrienden. Vrouwen praten niet graag over hun gewicht, of willen niet gezien worden in dat badpak of die shorts. Zo wekken zij de indruk dat zij zich moeten schamen over hun lichaamsomvang. De chronische passieve gewichtsobsessie in families (vrouw vraagt aan man ‘zie ik er dik uit in dit?), en in de vriendenkring (iemand die een tijdje uit de running was krijgt de commentaar: je bent afgevallen/bijgekomen) versterken het idee dat ons uiterlijk en gewicht van het grootste belang zijn. We wijzen met een beschuldigende vinger naar tijdschriften en dieetadvertenties, terwijl we zelf boter op het hoofd hebben.
De Amerikaanse smeltkroes van rassen en nationaliteiten is in twee categorieën onder te verdelen. Couch potatoes of exercise freaks. Kinderen krijgen te weinig de boodschap mee dat lichaamsbeweging gezond en essentieel is. Of ze zien ons fanatiek bezig met het verbranden van calorieën of vet, of ze zien onze lichamen in puin vallen door gebrek aan activiteit. We leven ook in het tijdperk van de videospelletjes en internet. Kinderen zitten uren voor de computer, verknocht als ze zijn aan Nintendo of Gameboy. Het is belangrijk om je kinderen aan te moedigen om buiten te gaan spelen en hen het belang van sport te doen inzien. Ze moeten beseffen dat ‘trop te veel is’. Het beste wat je voor je kinderen kan doen is hen in familieverband vier à vijf keer per week mee uit wandelen nemen, omdat het goed is voor het lichaam en omdat het leuk is.
Een recente studie van een populair televisienieuwsprogramma onderzocht het traject naar een professionele carrière en in welke mate het uiterlijk daarbij een rol speelt. Twee mannen en twee vrouwen werden naar een sollicitatiegesprek gestuurd (een van elk duo was aantrekkelijker dan de ander, en hun gelaatstrekken werden geaccentueerd met make up.) Ze kleedden zich wel allemaal op hun paasbest. Iedere keer werd de ‘meer aantrekkelijke’ man of vrouw voor een tweede keer uitgenodigd, of zelfs onmiddellijk aangeworven, hoewel de talenten en het diploma van alle kandidaten van hetzelfde kaliber waren. Het uiterlijk en het gewicht spelen nog altijd een rol bij aanwervingen, of promoties, vooral bij vrouwen. Vrouwen die werken worden geacht slank, goed gekleed en aantrekkelijk te zijn
De maatschappij speelt een belangrijke rol in het bepalen van de standaard die door het gemiddelde individu moet worden gehanteerd: in sommige landen is dat dik zijn, in andere landen prevaleert het slankheidsideaal. Ook specifieke groepen zijn soms bepalend voor wat als gewenst en oirbaar wordt gezien.
Balletdansers:
Het woord balletdanser doet onmiddellijk denken aan een slank individu. Dansers hebben niet alleen te kampen met een sterke druk om slank te blijven, zij streven ook perfectie na in hun voorstellingen en oefenen soms uren aan één stuk. De dansleraar hamert er op dat zij hun ideale gewicht moeten handhaven. De spanningen die door de hoge eisen worden opgewekt kunnen het risico op eetstoornissen bij dansers doen toenemen. In 1997 stierf een jonge ballerina Heidi Guenther aan een fatale hartaanval ten gevolge van een eetstoornis. Ze was amper 22 jaar oud.
Schaatsers :
In een wanhopige poging om aan het ideale profiel te beantwoorden en slank te blijven, of ook wel om de jury tijdens een competitie gunstig te stemmen, lopen turners en figuurschaatsers een verhoogd risico op eetstoornissen. Zoals bij dansers, leidt het streven naar perfectie tijdens wedstrijden en demonstraties tot uren van rigoureus trainen. Gymnaste Christy Henrich stierf in 1994 aan complicaties die te wijten waren aan haar eetstoornis. Ze was amper 22 jaar oud. Nadia Comaneci, Cathy Rigby and Kathy Johnson hebben zich geout en toegegeven dat ze strijd leverden tegen anorexia en bulimia.
Tieners en universiteitsstudenten:
De adolescentie is een verwarrende tijd. Jongeren trachten uit te vissen wie ze zijn om tot doelgerichte volwassenen te kunnen uitgroeien. Ze worden hoe langer hoe meer geconfronteerd met zelfstandigheid, de noodzaak om (levens)keuzes te maken en ze beginnen uit te gaan, hopend dat ze in de smaak vallen van het andere geslacht. Dit terwijl hun lichaam ingrijpende veranderingen ondergaat en de hormonen door het lijf gieren! Komen daar nog een paar extra problemen bij, in de familie, met vrienden of partners, dan is het gevaar voor een eetstoornis niet denkbeeldig.
Universiteitsstudenten staan onder druk om te slagen. Het maken van nieuwe vrienden, weg zijn van huis, een toenemende zelfstandigheid die gepaard gaat met verwarring en angst zijn bijkomende stressfactoren. Ze moeten plotseling bergen studiewerk verzetten en studeren tot diep in de nacht is eerder regel dan uitzondering. Bovendien staan ze nu zelf in voor de kook en de was en de plas. Vaak doen ze dat snel, snel tussen het socialisen, het studeren en het rondrennen door. De universiteit is een keerpunt in hun leven. Ze moeten zich aanpassen aan een nieuwe levensstijl. Indien dit niet vlot verloopt is het risico groot dat ze gestoord eetgedrag gaan vertonen. Het is zonneklaar dat eetstoornissen onder universiteitsstudenten in de lift zitten
www.something-fishy.org
