by Norimitsu Onishi
New York Times
October 3, 2002
Jarenlang stuurde Nigeria tevergeefs ’s lands mooiste vrouwen naar de Miss World verkiezingen. De in eigen land aanbeden laureaten van ‘Het mooiste meisje van Nigeria’ die deelnamen aan deze internationale schoonheidswedstrijd kwamen meestal van een kale reis thuis.
Guy Murray-Bruce, manager van Silverbird Productions, die ‘Het mooiste meisje van Nigeria’ coördineert zuchtte dat hij er zich bijna bij had neergelegd dat zwarte vrouwen weinig kans maakten om de Miss World verkiezingen te winnen. De wereld is immers in de ban van het Westerse schoonheidsideaal.
Maar in 2000 gooide hij het roer drastisch om bij de selectie van de mooiste vrouw van Nigeria. De nieuwe internationale ambassadrice van zijn land moest uit een ander soort hout gesneden zijn. ‘De jury focuste in het verleden te eenzijdig op lokale schoonheidskoninginnen, het prototype van de mooie, uit de kluiten gewassen Afrikaans vrouw,’ aldus Murray-Bruce, ”Ik vroeg hen om dit keer iemand uit te zoeken die ons land op internationaal niveau kon vertegenwoordigen.”
De nieuwe strategie had onmiddellijk succes. ‘Het mooiste meisje van Nigeria’ van 2001 – Agbani Darego – deed een gooi naar de titel van Miss World in Sun City in Zuid-Afrika Ze werd de eerste Afrikaanse winnares in de geschiedenis van deze internationale schoonheidscompetitie.
De jongste jaren had de reputatie van Nigeria te lijden onder geruchten over corruptie en fraude. De Nigerianen waren dan ook ’danig van hun melk’ door deze internationale erkenning. Plotseling was Nigeria het land van de mooie vrouwen. Ms. Darego, die 18 was toen ze het begeerde kroontje in de wacht sleepte - werd stante pede een nationale heldin. Maar al snel moest de trots plaats maken voor verwarring. In een cultuur waarin voluptueuze vrouwelijke vormen het mooie weer maken en omvangrijke heupen en borsten de hoekstenen zijn van het vrouwelijk schoonheidsideaal, was de nieuwe Miss World maar een mager beestje. Sommigen noemden haar een blank meisje in een zwarte huid.
In werkelijkheid vonden de meeste Nigerianen, en dan vooral de oudere generatie, de nieuwe Miss World niet bepaald mooi. Maar er zat meer dan één haar in de boter. Eén jaar na de overwinning van Miss Darego bevond Nigeria zich in het oog van een sociale revolutie. Die omwenteling was typisch voor de invloed van de Westerse cultuur op een continent dat vandaag moeilijke evenwichtsoefeningen uitvoert op de breuklijn tussen traditie en moderniteit. De opvattingen van oudere Nigerianen over schoonheid zijn niet veranderd. Maar voor jonge, moderne Nigerianen hebben ronde lichaamsvormen afgedaan, zij opteren vandaag voor slanke vrouwen.
“Sinds Agbani de wereldtitel op haar naam zette, vragen kleine meisjes mij hoe ze slank moeten worden,” zegt Linda Ikeji, 22, een studente aan de universiteit van Lagos.
“Vroeger werden dikke meisjes benijd voor elke gram vet die zij meer hadden,” zegt Ms. Ikeji, die 67 kilo weegt bij 1m65. Sinds kort heeft ze een bijverdienste als fotomodel. “Sommige dikke meisjes dachten dat ze heel wat beter af waren dan mij. Maar Agbani heeft dat allemaal veranderd.”
Hier in Lagos, de commerciële hoofdstad van het land, worden de slanke ‘it-meisjes’ nu ‘lepa’ genoemd, een yoruba woord dat slank betekent, maar dat vroeger nooit voor mensen werd gebruikt. Er werd een populaire schlager gemaakt over ‘lepa-meisjes’. De opkomende Nigeriaanse filmindustrie is op de trend gesprongen door de film ‘Lepa Shandi’ uit te brengen waarin een broodmager meisje de hoofdrol speelt. Iemand die vandaag het Afrikaanse continent doorkruist kan er niet omheen. Vooral in West- en Centraal-Afrika is de omvang van de culturele make-over opvallend. In de Verenigde Staten is slank zijn misschien al langer een ideaal, maar in deze regio’s organiseerden etnische groepen tot voor kort festivals om dikke vrouwen te vereren. De vrouwen propten er zich vol met vlees en vitamines om hun lichaamsomvang te optimaliseren.
Bij de Calabari in het zuidwesten van Nigeria, had vet traditioneel een grote waarde. Voor hun huwelijk werden de bruidjes naar vetmestboerderijen gestuurd, waar zij onder supervisie van matrones enorme hoeveelheden voedsel moesten verorberen. Met massages werd hun lichaam in de vereiste ronde vorm gebracht. Na een verblijf van een aantal weken werden de vetgemeste bruidjes ontslagen. Ze showden dan hun nieuwe lichaam in een groteske parade op het dorpsplein.
Agbani Darego, de vrouw die de opvattingen over schoonheid in Nigeria aan het wankelen bracht, maakt deel uit van de etnische groep van Calabari — en wordt door haar eigen volk niet bepaald als een schoonheid beschouwd. “Vergeleken met veel andere Afrikaanse vrouwen stelt ze niet veel voor,” zegt Ken Calebs-Olumese, die niet tot de Calabari behoort, maar als eigenaar van de exclusieve nachtclub Coliseum één en ander weet over mooie vrouwen.
“De gemiddelde Afrikaanse vrouw is robuust, heeft brede heupen en een grote boezem,’ vertelt hij. “Dat is wat ze te bieden heeft in termen van schoonheid. Dat is eigen aan onze cultuur.” Mr. Calebs-Olumese, die 56 is, weet niet wat het woord ‘lepa’ betekent. Hij geeft ruiterlijk toe dat hij vanuit het perspectief van zijn generatie spreekt
Terwijl de veranderende smaak van jongeren meestal toegeschreven wordt aan de Miss World zege , menen anderen dat de knuppel al veel eerder in het hoenderhok werd gegooid.
In 1998, startte M-Net -het Zuid-Afrikaanse netwerk dat overal in Afrika via satelliet wordt ontvangen – een queeste naar ‘Het Gezicht van Afrika’.” De inzet van deze wedstrijd was een contract van drie jaar met het Elite agentschap in New York. M-Net dat voor het merendeel Amerikaanse films en Tv-shows uitzendt selecteerde Oluchi Onweagba uit Lagos uit honderden kandidaten. Oluchi was een magere tiener die in eigen land qua schoonheid niet bepaald in de kijker liep.
“Dat was het eigenlijke startpunt,” zegt Frank Osodi, 36, een mode-ontwerper die een studio heeft in het Surulere district in Lagos. “Als je vroeger mager was, dachten mensen dat je ziek was, dat je een aidspatiënt was, of zo. Als je vandaag uit een familie van slanke mensen komt, hoef je jezelf niet langer te schamen.”
Sterker nog, ouders sporen hun dochters aan om deel te nemen aan schoonheidswedstrijden. In het verleden kon ik maar net genoeg kandidaten ronselen voor ‘Het Mooiste Meisje van Nigeria’ om de wedstrijd überhaupt te laten doorgaan, zegt Mr. Murray-Bruce. Voor de 2001 editie waren er maar 40 kandidaten, dit jaar hadden we er 400.
Niemand kan voorspellen of de jeugdige voorkeur voor een slank lichaam een rage, dan wel een blijvende culturele verandering is. Maar Maureen en Mary-Jane Mekowulu, een slanke 18-jarige tweeling, die beiden aan de universiteit van Nsukka in het zuidoosten van Nigeria studeren, zijn vastbesloten om hun eetpatroon in de gaten te houden en dagelijks aan sport te doen.
“Door Agbani, zijn mensen gaan beseffen dat slank zijn mooi is,” beweert Maureen. En ‘Het Mooiste Meisje van 2002 zal dat beeld nog versterken, voegt Mr. Murray-Bruce daar nog aan toe, “Zij is zelfs nog slanker dan Agbani,”
http://www.globalpolicy.org/globaliz/cultural/2002/1003beauty.htm
